Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζητά σαφείς κανόνες για τη χρήση έργων που προστατεύονται από πνευματικά δικαιώματα κατά την εκπαίδευση συστημάτων AI, καθώς και την υποχρέωση των παρόχων και των χρηστών τέτοιων συστημάτων να συμμορφώνονται με το ισχύον νομικό πλαίσιο.
«Η παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη (GenAI) δεν πρέπει να λειτουργεί εκτός του κράτους δικαίου», δηλώνει ο Ευρωβουλευτής Axel Voss, κύριος εισηγητής της Έκθεσης.
Ειδικότερα, περιλαμβάνονται προτάσεις για περαιτέρω νομική κάλυψη των δημιουργών με δικαιώματα προστασίας ή και αμοιβής επί των έργων τους στις περιπτώσεις που αυτά εμπλέκονται με το GenAI. Μεταξύ άλλων, προτάθηκαν τα εξής:
- Εφαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για τα πνευματικά δικαιώματα για τις εταιρείες παροχής υπηρεσιών AI που έχουν έδρα είτε εντός είτε εκτός της ΕΕ
- Δικαίωμα των δημιουργών για opt-out, της άρνησης χρήσης των έργων τους για την εκπαίδευση των εργαλείων ΤΝ
- Υποχρέωση διαφάνειας ως προς τα δεδομένα εκπαίδευσης (training data) των εργαλείων ΤΝ και νομικές συνέπειες σε περίπτωση παραβίασης των όρων
- Αναγνώριση της εκπαίδευσης των μοντέλων (in-put) ως νέα μορφή εκμετάλλευσης των πνευματικών έργων και καθιέρωση δίκαιης αμοιβής για αυτήν
- Εξαίρεση από την προστασία των πνευματικών δικαιωμάτων έργων που χαρακτηρίζονται ως 100% παραγόμενα από ΤΝ. Αυτό συμπεριλαμβάνει και την πρόταση για υποχρεωτική σήμανση τέτοιου περιεχομένου, το λεγόμενο labeling
- Ενίσχυση της συλλογικής αδειοδότησης
Στις απειλές των δημιουργών εντάσσεται κι εκείνη του αθέμιτου ανταγωνισμού που κυριαρχεί στην αγορά του out put, από τη στιγμή που ανθρώπινα δημιουργήματα έρχονται σε άμεση σύγκριση με καλλιτεχνικά προϊόντα της ΤΝ και κρίνονται «επί ίσοις όροις». Στην πραγματικότητα, όμως, το παραγόμενο προϊόν από ΤΝ δεν έχει χαρακτήρα ουδέτερο, αλλά αποτελεί συνονθύλευμα άλλων πνευματικών δημιουργημάτων που αξιοποιήθηκαν, είτε με, είτε χωρίς την απαιτούμενη συναίνεση του δημιουργού.
Για την κάλυψη αυτού του «νομικού κενού», η Έκθεση προτείνει και το τεκμήριο χρήσης (presumption of use) που προβλέπει πως, στην περίπτωση που δεν τηρούνται οι υποχρεώσεις διαφάνειας από τον πάροχο ΤΝ, ενεργοποιείται το μαχητό τεκμήριο. Σύμφωνα με αυτό, η ευθύνη απόδειξης για τη μη χρήση του εκάστοτε προστατευόμενου έργου βαραίνει τον πάροχο και καλείται να το αποδείξει προκειμένου να μην ενεργοποιηθούν οι αντίστοιχες νομικές συνέπειες.
Πρόκειται για μια Έκθεση καθοριστικής σημασίας που θα αποτελέσει βασικό μοχλό πίεσης και για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Οι πνευματικοί δημιουργοί διεκδικούν τα δικαιώματά τους εν μέσω των νέων και διαρκώς μεταβαλλόμενων συνθηκών της ΤΝ και ζητούν την αναγνώριση του προβλήματος από τα εκτελεστικά όργανα της ΕΕ. Μετά την υπερψήφιση της Έκθεσης της 10ης του Μαρτίου, η ΕΕ δηλώνει πρόθυμη να το αντιμετωπίσει ουσιαστικά.